İyinin ve Kötünün Ötesinde: kitabın başı İngilizce, Türkçe çevirisiyle

1. The Will to Truth, which is to tempt us to many a hazardous enterprise, the famous Truthfulness of which all philosophers have hitherto spoken with respect, what questions has this Will to Truth not laid before us! What strange, perplexing, questionable questions! It is already a long story; yet it seems as if it were hardly commenced. Is it any wonder if we at last grow distrustful, lose patience, and turn impatiently away? That this Sphinx teaches us at last to ask questions ourselves? WHO is it really that puts questions to us here? WHAT really is this "Will to Truth" in us? In fact we made a long halt at the question as to the origin of this Will—until at last we came to an absolute standstill before a yet more fundamental question. We inquired about the VALUE of this Will. Granted that we want the truth: WHY NOT RATHER untruth? And uncertainty? Even ignorance? The problem of the value of truth presented itself before us—or was it we who presented ourselves before the problem? Which of us is the Oedipus here? Which the Sphinx? It would seem to be a rendezvous of questions and notes of interrogation. And could it be believed that it at last seems to us as if the problem had never been propounded before, as if we were the first to discern it, get a sight of it, and RISK RAISING it? For there is risk in raising it, perhaps there is no greater risk.

1. Bizi nice tehlikeli girişimlere kışkırtan Hakikat İstenci, bütün filozofların şimdiye dek saygıyla sözünü ettiği o ünlü Doğru Sözlülük, bu Hakikat İstenci bize neler sormadı ki! Ne tuhaf, ne şaşırtıcı, ne kuşku uyandırıcı sorular! Uzun bir hikaye bu; ama sanki daha yeni başlamış gibi. Sonunda güvensizleşmemiz, sabrımızı yitirmemiz ve sabırsızca sırtımızı dönmemiz şaşırtıcı mı? Bu Sfenks'in sonunda bize kendi sorularımızı sormayı öğretmesi mi? Burada bize soruları gerçekte KİM soruyor? İçimizdeki bu 'Hakikat İstenci' gerçekte NEDİR? Aslında bu İstencin kökeni sorusunda uzun süre durduk, ta ki sonunda daha da temel bir soru karşısında büsbütün hareketsiz kalana dek. Bu İstencin DEĞERİNİ sorduk. Diyelim ki hakikati istiyoruz: NEDEN DAHA ÇOK hakikatsizliği değil? Ve belirsizliği? Hatta bilgisizliği? Hakikatin değeri sorunu kendini bize sundu; yoksa sorunun karşısına biz mi çıktık? Burada Oidipus kim? Sfenks kim? Bu, soruların ve soru işaretlerinin buluşması gibi görünüyor. Ve inanılır mı ki sonunda bize sorun sanki daha önce hiç ortaya atılmamış, sanki onu ilk kez biz sezmişiz, görmüşüz ve ORTAYA ATMAYI GÖZE ALMIŞIZ gibi geliyor? Çünkü onu ortaya atmak risklidir, belki daha büyük bir risk yoktur.

2. "HOW COULD anything originate out of its opposite? For example, truth out of error? or the Will to Truth out of the will to deception? or the generous deed out of selfishness? or the pure sun-bright vision of the wise man out of covetousness? Such genesis is impossible; whoever dreams of it is a fool, nay, worse than a fool; things of the highest value must have a different origin, an origin of THEIR own—in this transitory, seductive, illusory, paltry world, in this turmoil of delusion and cupidity, they cannot have their source. But rather in the lap of Being, in the intransitory, in the concealed God, in the 'Thing-in-itself—THERE must be their source, and nowhere else!"—This mode of reasoning discloses the typical prejudice by which metaphysicians of all times can be recognized, this mode of valuation is at the back of all their logical procedure; through this "belief" of theirs, they exert themselves for their "knowledge," for something that is in the end solemnly christened "the Truth." The fundamental belief of metaphysicians is THE BELIEF IN ANTITHESES OF VALUES. It never occurred even to the wariest of them to doubt here on the very threshold (where doubt, however, was most necessary); though they had made a solemn vow, "DE OMNIBUS DUBITANDUM." For it may be doubted, firstly, whether antitheses exist at all; and secondly, whether the popular valuations and antitheses of value upon which metaphysicians have set their seal, are not perhaps merely superficial estimates, merely provisional perspectives, besides being probably made from some corner, perhaps from below—"frog perspectives," as it were, to borrow an expression current among painters. In spite of all the value which may belong to the true, the positive, and the unselfish, it might be possible that a higher and more fundamental value for life generally should be assigned to pretence, to the will to delusion, to selfishness, and cupidity. It might even be possible that WHAT constitutes the value of those good and respected things, consists precisely in their being insidiously related, knotted, and crocheted to these evil and apparently opposed things—perhaps even in being essentially identical with them. Perhaps! But who wishes to concern himself with such dangerous "Perhapses"! For that investigation one must await the advent of a new order of philosophers, such as will have other tastes and inclinations, the reverse of those hitherto prevalent—philosophers of the dangerous "Perhaps" in every sense of the term. And to speak in all seriousness, I see such new philosophers beginning to appear.

2. 'HERHANGİ bir şey kendi karşıtından nasıl doğabilir? Örneğin hakikat yanılgıdan? Ya da Hakikat İstenci aldatma istencinden? Ya da cömert eylem bencillikten? Ya da bilgenin saf, güneş gibi aydınlık görüsü açgözlülükten? Böyle bir doğuş olanaksızdır; bunu düşleyen budaladır, hayır, budaladan da beter; en yüksek değere sahip şeylerin başka bir kökeni olmalıdır, KENDİLERİNE özgü bir köken; bu geçici, baştan çıkarıcı, yanıltıcı, bayağı dünyada, bu yanılsama ve açgözlülük karmaşasında kaynakları olamaz. Tersine, Varlığın kucağında, geçici olmayanda, gizli Tanrı'da, 'kendinde şey'de olmalıdır kaynakları, başka hiçbir yerde değil!' İşte bu akıl yürütme biçimi, her çağın metafizikçilerinin tanınabileceği tipik önyargıyı açığa vurur; bu değerlendirme biçimi bütün mantıksal işlemlerinin ardında durur; bu 'inançları' sayesinde 'bilgileri' için, sonunda ciddiyetle 'Hakikat' diye vaftiz edilen şey için çabalarlar. Metafizikçilerin temel inancı, DEĞERLERİN KARŞITLIKLARINA DUYULAN İNANÇTIR. En tedbirlisi bile burada, tam eşikte (oysa kuşku burada en çok gerekliydi) kuşkuya kapılmayı akıl etmemiştir; oysa 'DE OMNIBUS DUBITANDUM' diye ciddi bir yemin etmişlerdi. Çünkü öncelikle karşıtlıkların var olup olmadığından kuşku duyulabilir; ikinci olarak da metafizikçilerin mühürünü bastığı halk değerlendirmelerinin ve değer karşıtlıklarının belki de yalnızca yüzeysel tahminler, yalnızca geçici perspektifler olduğundan, üstelik muhtemelen bir köşeden, belki de aşağıdan alındığından, ressamlar arasında dolaşan bir deyişle söylersek 'kurbağa perspektifleri' olduğundan kuşku duyulabilir. Doğru, olumlu ve özgecil olana ait olabilecek bütün değere karşın, genel olarak yaşam için daha yüksek ve daha temel bir değerin sahteliğe, aldatma istencine, bencilliğe ve açgözlülüğe atfedilmesi mümkün olabilir. Hatta o iyi ve saygıdeğer şeylerin değerini oluşturan şeyin tam da bu kötü ve görünüşte karşıt şeylerle sinsi bir biçimde ilişkili, düğümlenmiş ve birbirine geçmiş olmalarında, belki de özünde onlarla aynı olmalarında yattığı bile mümkün olabilir. Belki! Ama kim böyle tehlikeli 'Belkiler'le uğraşmak ister! Böyle bir araştırma için, başka beğenilere ve eğilimlere sahip, şimdiye dek egemen olanların tersi olan yeni bir filozoflar düzeninin ortaya çıkmasını beklemek gerekir; her anlamda tehlikeli 'Belki'nin filozoflarını. Ve ciddi konuşmak gerekirse, bu yeni filozofların görünmeye başladığını görüyorum.